Priekš vairāk simtu gadiem, tur kur atrodas tagad Palgas muiža, tur bijušas vairāk saimnieku mājas kā: Jaunbrūnis, Zievads, Jaunarājs, Krūtums, Trumpis, Kalējs, Lūra, Tīsa un Palgas. Vēl tagad tur vienu ozolu sauc par Tīsas ozolu. Kurā vietā katra māja bijusi, tas vairs nav zināms. Tikai Pabērza kalns vēl ir redzams, kur reiz ir bijusi velna ala, kurā vecos laikos pats velns dzīvojis. Tiem saimniekiem, kas tur dzīvojuši, katram katru gadu bijis jādod velnam viena zoss, kas bijusi jāiemet Pabērza kalna alā. Kuŗš nav savu zosi nodevis, tam tanī gadā aizgājis kāds liellops postā; bet kas savu zosi nodevis, tam visi lopiņi ēduši un auguši, labība augusi veldrē krizdama un zirgi dancojuši asti sperdami. Tanī laikā cienīgam lielkungam vēl nebijusi sava pils, tas dzīvojis vēl vienkāršā namiņā. Tad kungs pavēlējis saviem saimniekiem savest akmeņus, stieģeļus, kaļķus, granti, baļķus un dakstiņus jaunas pils celšanai. Pils nu jau bijusi uzbūvēta ļoti stalta un krāšņa, bet lieveņu vēl nebijis. Kungs bija izteicis dažiem saviem strādniekiem, ka viņš gribot likt kalt savai pilij ļoti mākslīgas lievenes. Otrā gadā priekš Jāņiem pāris nedēļas arī atnācis viens jauns kalējs un iesācis lievenes kalt. Bet katru gabaliņu, ko nokalis, to iesviedis smēdes stūrī, kā nederīgu lietiņu, un tā sastrādājis līdz pašiem Jāņiem. Jāņu vakaru kungs saviem strādniekiem devis balvu jeb pagastu, kā to vecos laikos sauca. Tur nu bija alus, šņabis un arī baltmaize, gaļa un zupa. Bet pie mielasta neviens nav aizgājis, jo visiem pēc saules noiešanas uznācis ļoti salds miegs, katrs palicis savā istabā apģērbies guļot, tikai Jāņu dienas rītā, kad saulīte jau bijusi labu gabaliņu patecējusi, tad visi atmodušies un steigušies uz muižu pie pagasta. Tāpat arī visi muižas iedzīvotāji ar visu lielkungu saldā miegā pavadījuši Jāņu nakti. No rīta, kad piecēlušies, tad pilij jaunas lievenes jau bijušas gatavas, tā kā laistījušās vien no skaistuma. Kad kungs lievenes ieraudzījis, tad arī pats bijis ļoti pārsteigts un priecīgs. Viņš nu pats cienījis savus saimniekus un strādniekus ar šņabi un alu, ar vārdu sakot, izpildījis sulaiņa vietu: Pie Kalēja saimnieka ir bijusi vienam kalpam ļoti skaista meita, to lielskungs paņēmis pie sevim un solījis to nosūtīt uz Vāczemi, un izmācīt par guvernanti. Kad būšot izmācījusies, tad atkal pārvedīšot savā muižā.' Bet viņas vecāki nav vairs sagaidījuši savu meitiņu pārnākam no Vāczemes. Reiz lielskungs apstaigājis sava pagasta saimnieku mājas, gribēdams redzēt, kā viņa saimniekiem labība aug. Bet tavu brīnumu! tiem saimniekiem, kas augšā minēti, augusi daudz labāka labība, nekā viņam pašam Laidzes muižā. No tā kungs palicis skaudīgs un pārvietojis kādus septiņus saimniekus Laidzes muižā un astoto pārcēlis Tīsu. ezera malā. Devīto saimnieku viņš paturējis Palgu mājās, iecēlis to par vagāru un viņa mājas nosaucis par Palgas muižu. Tos saimniekus, kurus pārcēlis Laidzes muižas zemē ,nosaucis par Laidzes ciemu. Visām septiņām mājām vēl tagad atronas gandrīz visas ēkas vienā pudurā, bet aramā zeme un pļavas gan katram ir savas iedalītas. Tagad ēkas atkal ir drusciņ tālāku izbūvētas. Tiklīdz lielskungs uztaisījis Palgas muižu, tad arī vairs neviens no agrākiem saimniekiem nav devis velnam Pabērzu kalna alā zosi. Tad velns aizgājis pie kunga un pieprasījis savas gada nodevas. Kungs arī nav devis velnam zosis, bet ar baznīckunga palīdzību aizraidījis velnu projām savā alā. Tad velns palicis ļoti sirdīgs un nosodījis kungu tā, ka ne viņam pašam, ne arī viņa bērnu bērniem nebūšot Zlēku muižā nekādu mantinieku un neviens muižas īpašnieks nedzīvošot ilgu mūžu. Tas līdz šodienu arī ir piepildījies, jo veciem Zlēku kungiem vairs bērnu nebija un Zlēku mantinieks tika Vāczemē nogalināts. Ar to vien velnam nepieticis, viņš ņēmis un izmācījis vairāk saimniekus un kalpus par krampīgiem burvjiem, kas visiem Zlēku un apkārtējiem iedzīvotājiem darījuši daudz skādes pie lopiem un labības. Tādi burvji esot bijuši Veckušķis, Vecmača, Jaunmača, Vecvagārs un vēl daudz citi, gan saimnieki, gan arī kalpi. Reiz velns uzaicinājis Vecvagāru, Jaunmaču un Vecmaču uz savām kāzām. Vecvagāram bijuši krietnākie zirgi un rati, to aicinājis par dižo vedēju, Jaunmaču par priekšjājēju un Vecmaču par sulaini. Visiem trijiem bijis jāierodas zaļai ceturtdienai izejot to vakaru pie Pabērža kalna alas. Vecmača apģērbies par sulaini svētku drēbēs un aizgājis pie Vecvagāra, kas iejūdzis savus labākos zirgus labākos ratos, un tad braukuši abi divi un Pabērža kalna alu. Jaunmača atkal apseglojis savu krietnāko zirgu, sēdies tam mugurā un arī aizjājis pie Pabērža kalna alas, un tā visi trīs ieradušies reizā. Tikko kāznieki sanākuši augšā minētā vietā, tad arī velns ar savu līgaviņu iznākuši no savas alas un laipni apsveicinājuši savus kāziniekus. Brūtgānam ar brūti bijis līdz vairāk pudeles šņabja un vīna, rauši, desas un laba kulīte ar mīkstiem un ļoti gardiem āboliem. Kad sulainis visas dzeramas un ēdamas mantas bija iepakājis ratos, tad brūtgāns ar brūti iesēdušies pakaļā, kučieris ar sulaini priekšā un tad visi laimīgi aizbraukuši līdz Palgas rijām. Tad brūtgāns licis lielajam vedējam pieturēt, ka esot jāpatura naktslaunags, jo tukšā dūšā neesot nekāda krietna braukšana. Lielais vedējs uz brūtgāna pavēli arī pieturējis savus zirgus, Vecmača kā sulainis palīdzējis brūtes pārim izkāpt no ratiem, tad pasniedzis šņabja pudeles, raušus un desas, kas velnam bija līdz no savas alas. Tad visi pieci ēduši un dzēruši, un kad bijuši jau labi krietnā dūšā. tad vēl uz jaunā paŗa laimi un veselību uzmetuši krietnus malkus un uzēduši gardos raušus ar treknām desām. Tad velns atkal uzaicinājis, ka nu jāsākot braukt. Vecmača, būdams par sulalni, sapakā atkal pilnās pudeles ratos, bet vienu šņabja pudeli velnam nozog; Jaunmača atkal nozog desas un Vecvagārs raušus. Tad nu sēdās visi četri ratos iekšā un iesāka atkal braukt. Jaunmača uzlēca zirgam mugurā un jāja pa priekšu. Vecvagārs, labā ,dūšā būdams, pie Palgas šķūņa uzklačoja ar pātagu, bet no pātagas sprādziena šķūnim izvēlās vislielākais gruntes akmens ārā, kas vēl tagad ir redzams. Kad braukuši Cirkales muižai cauri, tad pie Cirkales laidara Vecvagārs atkal uzklačojis ar savu patāgu, lai zirgi čaklāki rikšotu, bet atkāl no pātagas spŗādziena uzreizi laidarā brakšķēdams sagriezies viens stūris šķībi, kas vēl tagad ir redzams. Tad aizbraukuši līdz Mutuļa avotam, kur brūtgāns licis pieturēt. Vecmača, kā sulainis, palīdzējis jaunam pārim izkāpt no ratiem un pasniedzis vīna pudeles ar āboliem, desām un raušiem, un nu iesākusies īstenā kāzu dzeršana un ēšana. Vīna un brandvīna pudeles tukšojuši vienu pakaļ otras. Uzreizi velns iesaucies: «Man vairs nav vaļas, man jāsteidzas!» Tad arī tūdaliņ aizgājis pa gaisu uz Usmas ezera pusi, ka koki vien nolīgojušies un nošņākušies. Kad velns aizskrējis projām, tad Vecmača uzsācis valodu ar brūti un prasījis, kas viņa tāda esot. «To es jums labprāt pastāstīšu,» viņa atteikusi. «Priekš vairāk simtu: gadiem, kur tagad Palgas muiža, tur bija visas tās saimnieku mājas, kuŗas tagad atrodas Laidzes ciemā, un arī vēl Tīsu mājas tur bija. Mans tēvs dzīvoja pie Kalēja saimnieka par kalpu, viņam bija druva pie Pabērža kalna un es kā maģa meitene arvienu tekāju tēvam līdzi, kad viņš gāja savu druvu apstrādāt. Reiz es pietecēju pie Pabērža kalna alas un dzirdēju tur ļoti jauku dziedāšanu nu spēlēšanu, kas man dikti patika klausīties. Mani vecāki mani gan vairāk reizes brīdināja un biedināja, lai es tur neejot, pat dažu labu reizi vēl dabūju krietnu pērienu, bet es, no viņiem zagdamās, katrā vaļas brītiņā gāju pie velna alas klausīties skaisto dziedāšanu. Kad biju jau pāri par sešpadsmit gadiem, tad baznīcas kungs mani iesvētīja par lielu meitu. Jāņu vakarā bija sapulcējies viss ciems pie Jāņa uguns, bet es nogāju pie velna alas viena pati klusīties dziedāšanu. Divi gadi vēlāki velns nokala lielkungam lievenes, mani aizsauca uz muižu un pasacīja maniem vecākiem, ka kungs mani sūtīšot uz Vāczemi. Mani nekur neaizsūtīja, bet gan atdeva velnam par darba algu. Velns nu mani paņēma līdz Pabērža kalna alā, tur mitu līdz šim laikam, kad jūs mani pirmo reizi redzējāt šo nakti iznākam.» Tad nāca stipra šņākšana no Usmas ezera puses, un tūdaliņ ļoti ātri atskrēja pats velns un iesaucās: «Gaismiņa jau aust!» Tad Vecmača prasījis velnam, kā klājies. Atbilde bija īsa: «Labi! Šorīt dabūju trīs savā kulē. Viens gāja šorīt, kā lielo piektdienas ritu, zivis zagt, iekrita āliņģī un noslīka. Otra brūtgāna dēļ pakārās. Trešai puisis šorīt atņēma visu salaumēto mantu, un tā iemetās uz galvas akā un noslīka.» Tad velns pateicās kāziniekiem un tad abi divi ar sievu iemetās Mutuļu avotā un pazuda. Kāziniekiem nu vēl bija palikusi brandvīna pudele, vīns un kulīte ar āboliem par ceļa kāju uz māju. Kad brūtgāns ar brūti jau bija aizgājuši, tad Vecmača paņēma vīna pudeli un Vecvagārs kuli ar āboliem, sēdušies ratos un braukuši uz mājām. Jaunmača atkal sēdies savam zirgam mugurā un jājis pa priekšu. Aiztikuši līdz Cirkales kapiem, norunājuši no kāzu mielasta atliekām noturēt brokastu. Iebraukuši mežā, drusciņ no ceļa nost, uzkūruši no sausiem žagariem uguni, jo rīts bijis auksts un braucot nosalušas rokas un kājas. Kad uguns labi iededzies un visi trīs krietni sasildījušies, tad Vecvagārs paņēmis brandvīna pudeli no ratiem, ko velnam nozadzis, pie Palgas rijām vakariņas ēdot. Vecvagārs, kā labs iemetējs, ņem brandvīna pudeli rokā, attaisa vaļā un tad iedzeŗ uz jaunā pāŗa veselību, bet pēc tam izspļauda, stipri saŗauc degunu un pasniedz Vecmačam, kuŗš arī noņem savu malku. Tad šis dod ar pudeli Vecvagāram par galvu un uzkliedz stiprā balsī: «Ko tu mūs par pēdējiem muļķiem turi, dodams mīzalus par brandavīnu dzert.» Arī vīns izrādījies par mīzaliem un desas ar raušiem par mēsliem un citiem netīrumiem. Tad Jaunmača teicis: «Vai jūs zinat ko, brāli? Atstāsimies no velna kalpošanas, jo mums no tā nenāk nekāds labums. Bet citiem cilvēkiem mēs esam darījuši daudz posta un nelaimes. Tādēļ, mīļie draugi, atstāsim velna darbu un nevedīsim arī vairs savus bērnus pa velna ceļiem.» Tad visi trīs burvji snieguši viens otram rokas un teikuši: «Āmen!» Pēc vairāk gadiem tie ceļos mezdamies pielūguši Dievu, lai tas viņiem piedod visus viņu grēkus, ko viņi līdz šim darījuši velnam kalpodami. Kad tas noticis, tad visi trīs šķīrušies kā draugi, un katrs gājis mierīgi uz savām mājām. Viņi nu arī patiešām atmetuši burvību un sargājuši arī savus bērnus no velna darbiem.

Zlēkas, 3. Vor mehreren Hundert Jahren befanden sich dort, wo heute der Gutshof von Palga steht, mehrere Bauernhöfe: Jaunbrūnis, Zievads, Jaunarājs, Krūtums, Trumpis, Kalējs, Lūra, Tīsa und Palgas. Noch heute steht dort eine Eiche, welchen man die Tīsa-Eiche nennt. An welcher Stelle genau jeder der Höfe gestanden hat, weiß man heute nicht mehr. Nur der Pabērza kalns ist noch zu sehen, in dem sich einst die Teufelshöhle befand, in der der Teufel selbst in alten Zeiten gelebt hat. Die Bauern der Umgebung mussten dem Teufel jedes Jahr eine Gans geben. Die Gans war in die Höhle des Pabērzs-Berges zu werfen. Wer sich geweigert hatte, eine Gans zu opfern, verlor in dem Jahr ein Stück seines Großviehs. Aber wer die Gans opferte, dessen Vieh und Getreide gediehen prächtig und die Pferde tänzelten vor Kraft und Übermut. Zu der Zeit hatte der gnädige Großherr noch kein eigenes Schloss. Er lebte noch in einem einfachen Haus. Dann befahl der Herr seinen Bauern Steine, Ziegel, Kalk, Sand, Balken und Dachpfannen herbeizuschaffen: alles für den Bau des neuen Schlosses. Das Schloss wurde erbaut, es war prächtig und schön, nur die Freitreppe fehlte noch. Der Herr hatte sich vor einigen Bauarbeitern geäußert, dass er eine kunstvolle Freitreppe für sein Schloss schmieden lassen wolle. Im nächsten Jahr erschien kurz vor Johanni, ein junger Schmied, und ging ans Werk. Jedes geschmiedete Stück warf er gleich in die Ecke, der Schmied, als wäre es ein minderwertiges Ding. So arbeitete er bis zum Johannistag. Am Johannisabend hatte der Herr für seine Leute ein Festgelage veranstaltet: Es gab Bier und Schnaps, Weißbrot, Suppe und Fleisch. Aber niemand war zu dem Festgelage erschienen, denn alle waren nach dem Sonnenuntergang von einem unwiderstehlich süßen Schlaf übermannt worden. Jeder von ihnen hatte sich unausgezogen in seiner Kammer schlafen gelegt. Erst am nächsten Morgen, als die Sonne schon ziemlich hoch am Himmel stand, erwachten die Leute und eilten aufs Gut, wo das Festgelage auf sie wartete. Aber auch die Gutsleute und die Familie des Großherrn hatten die Johannisnacht in süßem Schlaf verbracht. Als sie am nächsten Morgen aufstanden, war die neue Freitreppe des Schlosses fertig und erstrahlte in ihrer Schönheit. Als der Herr die Freitreppe sah, war er ebenso überrascht wie froh. Er selbst bewirtete seine Bauern mit Schnaps und Bier als wäre er ihr Diener. Ein Knecht des Kalējs-Bauern hatte eine sehr schöne Tochter. Der Großherr nahm sie zu sich und versprach, sie nach Deutschland zu schicken und sie dort zur Gouvernante ausbilden zu lassen. Nach beendeter Ausbildung wollte er sie wieder auf sein Gut zurückholen. Aber ihre Eltern haben ihr Töchterchen nie mehr aus Deutschland zurückerwartet. Einmal besichtigte der Großherr die Höfe seiner Bauern, um zu sehen, wie ihre Felder standen. Aber diese Überraschung — das Getreide der obengenannten Bauern war viel besser gediehen als das auf seinem eigenen Gutshof Laidze. Da wurde der Herr neidisch und versetzte gut sieben Bauern auf das Laidze-Gut. Dem Achten wies er Land am Ufer des Tīsu ezers zu. Der neunte Bauer konnte auf dem Palgas-Hof bleiben. Er erhob ihn zum Vogt n und gab seinem Hof den Namen "Palgas-Gut". Die nach Laidze versetzten Bauern beließ er dort und gab der neuen Siedlung den Namen Laidze-Dorf. Die Wohnhäuser aller sieben Höfe stehen noch heute dicht beisammen, aber jeder Bauer hat sein Ackerland und seine Wiesen zugeteilt bekommen. Die Hofgebäude sind heute weiter ausgebaut. Nachdem der Großherr aus Palgas einen Gutshof gemacht hatte, wollte keiner der ehemaligen Bauern jenes Ortes dem Teufel in der Höhle des Pabērzs-Berges eine Gans opfern. Da ging der Teufel zu dem Gutsherrn und verlangte von ihm die jährlichen Abgaben. Aber auch der Gutsherr gab dem Teufel die Gänse nicht, sondern jagte ihn mithilfe des Pfarrers in seine Höhle zurück. Der Teufel wurde sehr zornig und bestrafte den Herrn schwer: Weder er selbst noch seine Enkel werden männliche Erben auf Zlēkas bekommen und keinem der Herren von Zlēkas werde ein langes Leben beschieden sein. Der Fluch des Teufels hat sich erfüllt bis auf den heutigen Tag: Die alten Herren von Zlēkas hatten keine Kinder mehr, der letzte Erbe wurde in Deutschland getötet. Aber damit hat sich der Teufel noch nicht begnügt. Er machte mehrere Bauern und Knechte zu wahren Hexenmeistern, die allen anderen Leuten in Zlēkas großen Schaden zufügten, wodurch sie sowohl Vieh wie auch Getreide verloren. Solche Hexenmeister sollen Veckušķis, Vecmača, Jaunmača, Vecvagārs und noch viele sowohl Bauern als auch Knechte gewesen sein. Einmal lud der Teufel Vecvagārs, Jaunmača und Vecmača zu seiner Hochzeit ein. Da Vecvagārs die besseren Pferde und den schöneren Wagen hatte, wurde er der Brautführer, Jaunmača war der "Vorausreiter" und Vecmača der Diener. Alle drei sollten sich am Abend des Gründonnerstags am Eingang der Höhle einfinden. Vecmača hatte sich seine Sonntagskleider angezogen und begab sich zu Vecvagārs, der seine besten Pferde vor den neuen Wagen spannte; dann fuhren beide zu der Höhle des Pabērzs-Berges. Jaunmača sattelte sein bestes Pferd, bestieg es und ritt ebenfalls zur Pabērzs-Höhle. Alle drei trafen zur gleichen Zeit dort ein. Sobald die Hochzeitsgäste eingetroffen waren, kam auch der Teufel mit seinem Bräutchen aus der Höhle hervor und begrüßte sie liebenswürdig. Der Bräutigam und die Braut hatten mehrere Flaschen Wein und Schnaps, Kuchen, Wurst und einen Sack mit sehr weichen und schönen Äpfeln mitgebracht. Als der Diener alle Köstlichkeiten in den Wagen verpackt hatte, stiegen die Braut und der Bräutigam hinten in den Wagen ein, der Diener und der Kutscher saßen vorn, und so kamen sie alle glücklich an der Korndarre von Palgas an. Hier ließ der Bräutigam anhalten: Zuerst solle man vespern, es sei nicht recht, mit nüchternem Magen den Weg fortzusetzen. Der Brautführer hielt auf Wunsch des Teufels die Pferde an. Vecmača als Diener half dem Brautpaar aus dem Wagen zu steigen und packte dann Schnaps, Festbrote und Würste aus dem Wagen, die der Teufel mitgenommen hatte. Alle fünf setzten sich hin und aßen und tranken, und als sie zuletzt schon ziemlich berauscht waren, tranken sie noch auf das Wohl und die Gesundheit des jungen Paares. Dazu aßen sie die köstlichen Brote und die fetten Würste. Schließlich forderte der Teufel alle auf, wieder weiterzufahren. Der Diener Vecmača packte die vollen Flaschen in den Wagen zurück, wobei er dem Teufel eine Flasche stahl. Jaunmača stahl ihm ein paar Würste und Vecvagārs einige Festbrote. Dann setzten sich alle vier wieder in den Wagen und fuhren weiter. Jaunmača schwang sich auf den Rücken des Pferdes und ritt voran. Vecvagārs, der sich einen ordentlichen Rausch angetrunken hatte, knallte an der Scheune von Palgas im Vorbeifahren mächtig mit der Peitsche. Von dem Knall fiel der allergrößte Stein aus der Grundmauer der Scheune, den man noch heute sehen kann. Als sie durch den Gutshof von Cirkale fuhren, knallte Vecvagārs an dem Stall von Cirkale wieder mit seiner Peitsche. Von diesem Knall verdrehte sich die eine Ecke des Stalles und wurde schief. Auch die schiefe Ecke kann man noch heute besichtigen. Als sie die Mutuļi-Quelle erreicht hatten, ließ der Bräutigam wieder anhalten. Der Diener Vecmača war dem jungen Paar beim Aussteigen behilflich. Er holte Weinflaschen, Äpfel, Würste und Festbrote aus dem Wagen und nun begann das richtige Festgelage mit Essen und Trinken. Sie leerten die Wein- und Schnapsflaschen eine nach der anderen. Plötzlich rief der Teufel aus: "Ich habe keine Zeit mehr, ich muss mich beeilen! Und er flog in Richtung des Usmas ezers, dass die Bäume sich wiegten und zu rauschen begannen. Als der Teufel davongeeilt war, begann Vecmača ein Gespräch mit der Braut und fragte sie, wer sie sei. "Das will ich euch gern erzählen", antwortete sie, "vor mehr als hundert Jahren befanden sich dort, wo heute der Gutshof Palgas steht, die Höfe der Bauern, die heute Laidze bilden; dazu gehörte auch noch der Tīsi-Hof. Mein Vater arbeitete als Knecht beim Kalējs-Bauern. Er hatte etwas eigenes Land in der Nähe der Pabērzs-Höhle. Als kleines Mädchen bin ich meinem Vater nachgelaufen, als er sein Feld bearbeite. Einmal war ich nahe an die Höhle herangegangen und hörte darin schönes Singen und Spielen, dem ich gar zu gern lauschen wollte. Meine Eltern ermahnten mich stets, nicht an die Höhle zu gehen, nicht selten bekam ich Ruten dafür, aber was half es – ich schlich heimlich davon und lief zur Teufelshöhle, um dem schönen Singen zu lauschen. Als ich sechzehn wurde, segnete der Pfarrer mich und nun war ich ein erwachsenes Mädchen. Am Johannisabend hatten sich alle Leute am Johannisfeuer versammelt, aber ich bin allein zur Teufelshöhle gegangen, um dem schönen Singen zu lauschen. Zwei Jahre später hat der Teufel die Freitreppe für unseren Großherrn geschmiedet. Der Herr ließ mich aufs Schloss rufen und sagte dann meinen Eltern, dass er mich nach Deutschland schicken wolle. Aber ich wurde nirgends hingeschickt. Man gab mich dem Teufel zur Belohnung für die ausgeführte Arbeit. Der Teufel nahm mich in die Höhle des Pabērža kalns mit, wo ich bis zum heutigen Tag gelebt habe. Ihr habt mich heute gesehen, als ich zum ersten Mal aus der Höhle gekommen bin." Plötzlich hörte man gewaltiges Rauschen, das sich aus der Richtung vom Usmas ezers näherte. Der Teufel kam herbeigeeilt und rief aus: "Der Morgen dämmert schon!" Vecmača fragte den Teufel, wie es ihm ergangen sei. Die Antwort war kurz: "Gut! Heute Morgen habe ich bereits drei (Seelen) in meinen Sack stecken können. Der eine war heute, am Karfreytagmorgen, zum Fischstehlen gegangen: Er ist in eine Wuhne gefallen und ertrunken. Eine andere hat sich um ihres Bräutigams willen ertränkt. Einer Dritten hat ein Bursche alle ihre Ersparnisse abgelistet. Sie hat sich in den Brunnen gestürzt und ist ertrunken." Der Teufel bedankte sich bei den Hochzeitsgästen, stürzte sich dann zusammen mit seiner Frau in die Mutuļi-Quelle und verschwand. Die Hochzeitsgäste hatten noch eine Flasche Schnaps, eine Flasche Wein und ein Säckchen mit Äpfeln als Reiseproviant. Nachdem der Bräutigam und die Braut verschwunden waren, zog Vecvagārs die Weinflasche und Vecmača die Äpfel hervor. Dann setzten sie sich in den Wagen und machten sich auf den Heimweg. Jaunmača ritt wieder voran. Als sie den Friedhof von Cirkale erreicht hatten, beschlossen sie, den Rest des Hochzeitsmahles zum Frühstück zu verzehren. Als sie in den Wald kamen, bogen sie ein wenig von der Straße ab, sammelten trockene Zweige und machten ein Lagerfeuer an, denn der Morgen war kalt und ihre Hände und Füße waren kalt geworden. Als das Feuer munter zu prasseln begann und alle drei sich gut erwärmt hatten, zog Vecvagārs die dem Teufel gestohlene Schnapsflasche hervor, öffnete sie und nahm einen ordentlichen Schluck auf das Wohl des jungen Paares. Er spie es aber gleich aus, rümpfte die Nase und reichte die Flasche Vecmača, der ebenfalls einen ordentlichen Schluck daraus nahm. Dann schlug er mit der Flasche Vecvagārs auf den Kopf und schrie: "Hältst du uns für die letzten Dummköpfe, dass du uns Pisse als Schnaps zu trinken gibst!" Auch der Wein erwies sich als Pisse, die Festbrote und die Würste waren Mist und Unrat. Da sprach Jaunmača: "Wisst ihr was, Brüder? Hören wir lieber auf, dem Teufel zu dienen, denn es bringt uns nichts Gutes. Dafür haben wir anderen Menschen viel Schaden zugefügt, liebe Freunde, lassen wir die Werke des Teufels, denn wir wollen nicht auch unsere Kinder auf die Wege des Teufels führen." Alle drei Hexenmeister reichten sich die Hände und sagten: "Amen!" Nach vielen Jahren fielen sie wieder einmal auf die Knie und flehten Gott an, ihnen ihre Sünden zu vergeben, die sie bis jetzt im Dienst des Bösen begangen hatten. Dann trennten sie sich als Freunde und gingen nach Hause. Sie gaben denn auch wahrhaftig die Hexerei auf und bewahrten ihre Kinder vor den Werken des Teufels.