Netālu no Romeskalna atrodas pie M. ciema uz kalna Kaŗa kapi. Ziemeļu jeb zviedru kaŗa laikā Vidzeme bijusi klaji izpostīta. Iedzīvotāji, bīdamies no ienaidniekiem un laupītājiem, bēguši lielos mežos, izmeklējuši slepenas vietas, tur dzīvodami. Romeskalna iedzīvotāji esot aizmukuši un apmetušies Apukalna kalnos, kas bijuši tos laikus apauguši ar lielu, biezu mežu un ar savām gravām un lejām derējuši par drošu patvērumu.

Nicht weit von Romeskalns befindet sich in der Nähe des M.-Bauernhofes auf einem Hügel Kaŗa kapi (Kriegsfriedhof). Während des Nordischen oder Schwedenkrieges war Livland vollkommen verwüstet. Die Menschen flohen aus Furcht vor den Feinden und Räubern in die Wälder, wo sie an gut verborgenen Stellen lebten. Auch die Bewohner von Romeskalns waren geflohen und hatten sich auf den Hügeln des Apukalns niedergelassen. Damals waren die Hügel mit einem dichten Wald bewachsen und bildeten mit ihren Schluchten und Tälern eine sichere Zuflucht.